سلطان محمد ميرزا قاجار
154
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
در اين دره درخت خرزهره ديده شد . آخر راه سنگلاخ ولى هموار است . در اين راه علامت يك آبادى از قديم هست . علف [ 90 ب ] شور زياد [ و ] درخت طاغ كمى دارد . از دو سمت ، كوهها به معبر نزديك است . خود قطرانى قلعهء كوچك و بركهاى است كه از باران پر شود . بلقا از قطرانى الى بلقا دوازده ساعت [ است ] . اول راه جلگهء هموار ، آخر دره ماهور [ و ] اطراف ، كوههاى خاكى دارد . زمينش بعضى علفها مىرويد . خود بلقا در ميان گودى دره واقع است . قلعهء مختصر و بركه دارد كه از آب باران پر شود . اراضى بلقا بسيار خوشهوا و زمين مستعد خوبى است . همهجا مىتوان قنوات بسيار خوب جارى كرد . حال آبادى ندارد . عين الزرقا از بلقا الى عين الزرقا « 7 » هيفده ساعت ، اول راه بيابان و هموار ، آخر دره و كوه و سنگلاخ [ است ] . در اين راه دو رباط خراب هست ، يكى موسوم به خان زبيب [ و ] ديگرى خان زيت . خود عين الزرقا آبادى ندارد . رودخانهء بزرگ گوارا [ يى ] از ميان دره مىگذرد . كنار رود پر از نى و خرزهره و علف كوهها [ 91 آ ] [ ست ] . هم علف دارد و هم درخت كمى . عجب جاى مستعد خوش آب و هوايى است . بر روى بلندى كوه يك دو برج از سنگ ساختهاند . مفرق از عين الزرقا الى مفرق ، هيفده ساعت [ است ] . همهء راه كوهستان و پست و بلند ، در وسط راه قطعه زمينى است موسوم به وادى بطم « 8 » . وجه تسميهء آن اين است كه در اين زمين و كوههاى اطرافش ، درخت بنه « 9 » كه به تركى چات لانقوش
--> ( 7 ) . عين الزرقا يعنى چشمهء كبود . ( 8 ) . اصل همهجا : بطن . ( 9 ) . بنه Bana - درختى از تيرهء سماقيها . ( ن . ك . افزودهها ) .